VII Kongres Dydaktyki Polonistycznej
„Nie należy się gniewać na bieg wypadków. Nic ich to bowiem nie obchodzi” – pouczał w księdze VII Rozmyślań cesarz Marek Aureliusz. Raczej trudno z tymi słowami polemizować, ale jeszcze trudniej chyba zachować stoicki spokój w czasach tak niespokojnych. Na świecie zachodzą ruchy tektoniczne: dramatycznej rekonstrukcji podlega globalny układ sił, trwają wojny w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, jesteśmy świadkami i uczestnikami głębokich przemian kulturowych, kumulują się wyzwania migracyjne, demograficzne i klimatyczne, postępuje polaryzacja całych społeczeństw i radykalizacja poszczególnych grup, mieszane uczucia budzi rozwój sztucznej inteligencji, coraz większy wpływ na rzeczywistość zyskują sterowane algorytmami platformy społecznościowe, często wykorzystywane do manipulacji, dezinformacji oraz upowszechniania teorii spiskowych, a to tylko jeden z przejawów nasilającego się kryzysu komunikacji i kryzysu języka w ogóle…
Obrady w ramach VII Kongresu Dydaktyki Polonistycznej, organizowanego przez Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie w dniach 7 – 9 października 2026 r. pod hasłem „Edukacja na miarę współczesności”, przebiegać będą w takim właśnie, globalnym kontekście. Ale w kryzysie pogrążona jest również polska szkoła. Zwłaszcza w ostatnich latach doświadczyła ona wielu wstrząsów: niespodziewanie zlikwidowano gimnazja, co w praktyce oznaczało nie tylko likwidację wszystkich typów szkół – również 6-letniej szkoły podstawowej oraz 3-letniego liceum i 4-letniego technikum – ale także brak odpowiednio przygotowanej kadry pedagogicznej do pracy w szkołach po rekonstrukcji; cofnięto zmianę dotyczącą obniżenia wieku szkolnego, co m.in. pociągnęło za sobą powstanie w systemie „podwójnych” roczników; wielkim rozczarowaniem zakończył się długotrwały strajk nauczycieli – grupy wiekowo coraz starszej, często niedocenianej i poniżanej; wszyscy uczący i uczący się zmuszeni zostali do wielomiesięcznej improwizowanej edukacji zdalnej w związku z pandemią COVID-19, której negatywne skutki społeczne były oczywiście o wiele szersze. Gdy dodamy do tego jeszcze nieustanne zmiany w tzw. podstawach programowych oraz formułach egzaminów zewnętrznych (przed nami kolejna reforma budząca sprzeczne emocje), uzyskamy obraz bardzo pesymistyczny.
Trudno się dziwić zatem, że dziś słowo „kryzys” używane jest powszechnie, zarówno w odniesieniu do zjawisk globalnych, jak i lokalnych. Mimo wszystko jednak pragniemy zaproponować w ramach VII edycji Kongresu Dydaktyki Polonistycznej spojrzenie na rzeczywistość z innej perspektywy, zwracając uwagę na fakt, iż słowo to ma wspólny rdzeń z imieniem Kairos. W mitologii greckiej tak nazywał się bożek, którego pojawienie się wyznaczało „moment kairotyczny” czasu. Była to z jednej strony chwila przesilenia i kryzysu właśnie, ale z drugiej unikatowa szansa na „odwrócenie trajektorii losu”, jak pisała Olga Tokarczuk w eseju Ognozja. Aby owej szansy bezpowrotnie nie utracić, wystarczyło się zreflektować i schwycić młodzieńca za jego długą grzywkę…
Tegoroczny Kongres Dydaktyki Polonistycznej w założeniu ma stać się zatem okazją do podjęcia takiej „kairotycznej” refleksji, a słowo „współczesność” zawarte w tytule VII edycji odsyła do związanej z Kairosem nieuniknionej ambiwalencji: nie możemy debatować o współczesnej edukacji w oderwaniu od wszechogarniającego kryzysu współczesnego świata i kryzysu współczesnej polskiej szkoły, ale możemy ów moment przesilenia potraktować jako okoliczność inspirującą do zmiany. Formuła „na miarę współczesności” nie tylko zobowiązuje, ale również wyznacza cel spotkania całego dydaktycznego środowiska oraz gości specjalnych: pragniemy, aby kształtująca się w trakcie Kongresu i wynikająca z głębokiego namysłu nad aktualną rzeczywistością wizja edukacji stała się adekwatną i konstruktywną reakcją na tę rzeczywistość, a tym samym zachętą do podejmowania autentycznych prób „odwrócenia trajektorii losu”. Nie należy się bowiem gniewać na bieg wypadków, warto natomiast w chwili kryzysu poszukiwać rozwiązań pozytywnych. Odpowiedzialność w każdym razie leży po naszej stronie.
Mając na uwadze powyższe, serdecznie zapraszamy do udziału w Kongresie wszystkich, którym los polskiej oświaty, a zwłaszcza los edukacji w ramach języka polskiego jako szkolnego przedmiotu nie jest obojętny, a więc nie tylko pracowników naukowych, ale także nauczycieli poszczególnych szczebli kształcenia oraz inne osoby zaangażowane w działalność w sferze kultury i mediów. Proponujemy, aby w trakcie obrad wspólnie zastanowić się nad „edukacją na miarę współczesności”, przyjmując różne punkty widzenia. Referaty mogą dotyczyć zatem następujących obszarów:
1/ Edukacja na miarę współczesności: język polski – wymiary szkolnego przedmiotu
2/ Edukacja na miarę współczesności: kształcenie kulturowo-literackie
3/ Edukacja na miarę współczesności: kształcenie kulturowo-językowe
4/ Edukacja na miarę współczesności: kształcenie nauczycieli języka polskiego
5/ Edukacja na miarę współczesności: wobec nowych technologii i nowych mediów
6/ Edukacja na miarę współczesności: uczestnictwo – teatr – film – obraz – performans
7/ Edukacja na miarę współczesności: ekologia – globalne-lokalne – nie-tylko-ludzkie
8/ Edukacja na miarę współczesności: glottodydaktyka i kształcenie w szkołach polonijnych
Zakreślając w ten sposób główne obszary refleksji, oczywiście pozostajemy otwarci na inne propozycje tematyczne, pragniemy bowiem, aby każdy głos dotyczący „edukacji na miarę współczesności” miał szansę wybrzmieć z jednakową siłą.
Oprócz sesji tematycznych, z referatami trwającymi do 20 minut, podczas VII Kongresu Dydaktyki Polonistycznej odbędą się ponadto wykłady gości specjalnych oraz plenarne dyskusje panelowe, w ramach których eksperci podejmą rozważania dotyczące wybranych problemów współczesności, w tym sytuacji polskiej szkoły. Mocno stawiamy także na kontakt z praktykami, dlatego proponujemy również warsztaty dla nauczycieli pod hasłem „Praktycy dla praktyków” (moduły do wyboru, prowadzone przez dydaktyków uniwersyteckich pracujących jednocześnie jako nauczyciele szkolni) oraz Nauczycielski Okrągły Stół (debata nauczycieli, dotycząca m.in. sposobu organizacji studiów nauczycielskich przez uniwersytety, przygotowania do zawodu i późniejszego wspierania karier). Jak zwykle nie zabraknie także podczas KDP atrakcyjnych wydarzeń towarzyszących, organizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami kultury.
Uprzejmie prosimy o nadsyłanie zgłoszeń za pomocą formularza do dnia 15 kwietnia 2026 r.
W formularzu zgłoszeniowym należy:
- podać tytuł / stopień naukowy, imię, nazwisko, afiliację i adres email
- wybrać obszar tematyczny z listy lub zaznaczyć „inny”
- sformułować tytuł wystąpienia
- dołączyć abstrakt (do 1000 znaków ze spacjami)
- wskazać słowa kluczowe (maksymalnie 5)
- określić zapotrzebowanie na sprzęt do prezentacji (projektor, głośniki itp.)
Opłata konferencyjna:
– do 30 maja 2026 r.: 650 zł
– do 15 czerwca 2026 r.: 700 zł
– udział bez referatu: 400 zł
Numer konta oraz inne dane do przelewu będą przesyłane indywidualnie, po akceptacji zgłoszeń – do 15 maja 2026 r.
Uczestników VII Kongresu Dydaktyki Polonistycznej zachęcamy ponadto do przygotowania artykułów pokonferencyjnych. Wszystkie teksty (po uzyskaniu pozytywnych recenzji) zostaną opublikowane w osobnym tomie oraz / lub w wybranych czasopismach naukowych.
Zapraszamy również do odwiedzania strony internetowej wydarzenia: https://kdp2026.uken.krakow.pl/
kontakt:
mgr Maria Stachoń – Sekretarz VII Kongresu Dydaktyki Polonistycznej
w imieniu Komitetu Organizacyjnego
dr hab. Piotr Kołodziej, prof. UKEN
Dyrektor Instytutu Filologii Polskiej UKEN
Kierownik Katedry Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego IFP UKEN
